Kwam deze post tegen op mediahelpingmedia.org over het gebruik van Twitter als journalistieke bron. Sluit aardig aan op de training die ik onlangs gaf aan tachtig redacteuren van een regionale krant over het doen van research op het internet en het journalistieke gebruik van sociale media.

Als je als verslaggever Facebook en Twitter wil gebruiken, dan is de allerbelangrijkste raad: vergeet je journalistieke basishouding en gezonde verstand niet. Ik heb van Arjan Dasselaar de paasei-regel geleerd voor wat betreft het doen van onderzoek op internet: één bron is geen bron, twee bronnen is maar een halve bron, en pas als je drie bronnen hebt waarvan je met enige zekerheid kunt vaststellen dat ze onafhankelijk van elkaar opereren, dan pas kun je zeggen dat je het journalistieke voetenwerk achter de rug hebt. Eigenlijk is dat misschien zelfs nog te weinig – want werkelijke onafhankelijkheid is bijna onmogelijk vast te stellen.

Dat geldt des te meer wanneer je voor je verhalen afhankelijk bent van sociale media, zoals nu maar al te vaak gebeurt in de verslaglegging van de gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Controleer de bron, dus de twitter-account die de meest opzienbarende en brekende nieuwtjes weet te brengen.

• Ga na of hij werkelijk de eerste was door op zijn hashtags te zoeken en in zijn tijdlijn terug te gaan tot de oorsprong.
• En was hij op dat moment een nieuwe twitteraar, of heeft hij een account die al een tijdje meegaat
• Past zijn verhaal in een context? Anders gezegd, beweert hij plotseling niet in een achterstandswijk van Tripoli te wonen terwijl hij zich eerder had voorgedaan als bewoner van een villa aan de kust van de Middellandse Zee?
• Google hem. Probeer uit te vinden wat je nog meer over hem te weten kunt komen. Heeft hij ook accounts op Facebook of andere sociale media? Gebruik daarbij zowel zijn twitternaam als zijn echte naam (als je die kent)
• Bezoek zijn website
• Wie zijn z’n volgers? En wie volgt hij?
• Probeer rechtstreeks contact met hem te leggen via mail of een DM op Twitter. Vraag hem naar zijn omstandigheden.

De belangrijkste les: gebruik je gezond verstand. Het internet is net de echte wereld, vol van mogelijke bedriegers en mensen die zich interessanter willen voordoen dan ze zijn. Maar ook een bron van informatie en, als je weet wat je doet, nieuws – heel soms zelfs wijsheid.

De boodschap in dit verhaal (Can a content business scale on the Internet?) op Online Journalism Review spreekt mij enorm aan. Als schrijver ben ik groot geworden bij de Volkskrant – maar dat maakt niet uit, had ook bij Trouw of NRC kunnen zijn. Waar het om gaat is dat mijn schrijversgenen zijn gevormd in een omgeving waarin het van belang was om creatief te zijn in je onderwerpkeuze en je benadering. Mijn bazen vonden het belangrijk dat we ons onderscheidden van het standaardwerk dat in de regel werd afgeleverd door de persbureau’s. ‘Veel te veel anp’tjes’, was zo’n beetje de ernstigste klacht die een hoofdredacteur kon uiten tijdens het ochtendoverleg.

Het unieke karakter van een kwaliteitskrant wordt gevormd door de eigenaardigheden (kwaliteiten, zo je wil) van de journalisten die er werken. Natuurlijk kan hun werk in een formule gegoten worden. Ook een journalist bij de Volkskrant plaatst het belangrijkste nieuws in een lead en schrijft zo dat het bericht ’van onderen opgerold kan worden’ – de laatste alinea’s moet je successievelijk kunnen weghalen zonder dat de essentie van het verhaal wordt aangetast.

Maar het punt is dat zelfs binnen die formule meer dan genoeg ruimte is voor eigenheid, voor de keuzes die je als journalist zelf wil maken. Die eigenheid vind je ook terug op de beste blogs op het internet. Is daarmee geld te verdienen, vraagt Robert Niles zich af in bovengenoemd stuk? Ja, mits je maar ruimte laat voor de gemeenschap die om zo’n journalistieke cultuur heen kan ontstaan. Reken auteurs niet af op elk afzonderlijk bericht dat ze publiceren, maar kijk naar het totaal.

Ik herken wat hij zegt. Er staan in dit blog een kleine tweehonderd bijdragen; de overgrote meerderheid wordt maandelijks maar een of twee keer bekeken. Een paar verhalen springen eruit, blijkt uit mijn Google Analytics. Dat zijn de aandachtstrekkers.

De cruciale vraag: als Google zou besluiten om Demand Media (onder andere eHow) uit te sluiten van de zoekresultaten, hoeveel bezoek blijft er dan over? En als Google datzelfde zou doen met DailyKos of Huffington Post?   Juist – dat is het verschil tussen de content factory en de creative factory….

Mijn nieuwe column op de site van de Volkskrant gaat over de revolutie in Egypte als media-evenement. Het is interessant om de ontwikkelingen in dat land te beschouwen volgens de wetten van het klassieke drama, die onder meer stipuleren dat er eenheid van tijd, plaats en handeling moet zijn wil een toneelstuk het publiek aanspreken. In dat opzicht voldoen de gebeurtenissen op en rond het Tahrir-plein aan bijna al deze regels. Er is zelfs een duidelijke goed (de Google-manager die de aanzet gaf tot de opstand)-tegen-kwaad (faraoh Mubarak) gevecht dat de mensen aanspreekt.

Nu maar hopen dat wat er in Egypte gebeurt niet ontaardt in een tragedie…

Weinig geblogd de laatste tijd; en als het erop aankomt, ook weinig getwitterd. Dat is het probleem met publiceren op het internet. Als je daarmee eenmaal begint, of het nu een volwaardig blog is als dit of een microblog als Twitter, dan is het ook wel zaak om dat met enige regelmaat bij te houden. Gelukkig biedt het internet ook de oplossing voor dit probleem: als je dan eenmaal een rustig  momentje vindt, gebruik je dat meteen om je afwezigheid uit te leggen. In mijn geval is het simpel: ik ben in januari met een groot project bezig geweest (een training voor 80 redacteuren van een regionale krant) dat een groot deel van de maand opslokte; en ook de perikelen rondom het VKBlog namen een flink aantal uren in beslag. En ik heb de afgelopen weken een paar duizend kilometers gemaakt om bij bedrijven en instellingen op bezoek te gaan die behoefte hebben aan een sparring partner om even mee te brainstormen over nieuwe producten en ideeën.

Vorige week kreeg ik een freelance journalist op bezoek die voor de Groene Amsterdammer een stuk wilde schrijven over de teloorgang van het VKBlog. Zijn interview deed me eraan denken dat ik als Hoofd Online en eindverantwoordelijke voor dat mooie sociale netwerk hetzelfde heb meegemaakt (alhoewel ik toen nog niet twitterde en veel minder actief aan het bloggen was). Als je professioneel of zakelijk betrokken bent bij een sociaal netwerk, dan is dat feitelijk een 24-uursbaan die ook je vakanties en weekends in beslag neemt. Voor de bloggers zelf is het een hobby, die soms, toegegeven, behoorlijk uit de hand kan lopen. Misschien doe ik er ooit nog een doekje over open, maar laat ik het voor nu houden bij de observatie dat ik behoorlijk wat  verslavingen heb zien ontstaan. En als je als beheerder niet onmiddellijk reageert op een vraag of een probleem oplost, deug je onmiddellijk niet.

Natuurlijk is dat ook de weeffout geweest bij het VKBlog: het feit dat de hele constellatie gewoon veel te afhankelijk was van de inzet van slechts enkele personen. Maar het punt dat ik wil maken is simpelweg: als je zakelijk publiceert via het internet, moeten langere periodes van absentie zoveel mogelijk worden vermeden. Lukt dat niet, dan moet je je verklaren. Want als je dat niet doet, dan verwaarloos je het publiek dat je in de loop van de tijd hebt opgebouwd.